Công nghiệp phụ trợ ô tô: lắp ráp tăng 25%, linh kiện vẫn nhập

Ngày 11/11/2026, Báo Xây dựng đăng bài phân tích về "nghịch lý" của công nghiệp phụ trợ ô tô Việt Nam: thị trường lớn nhanh nhưng phần linh kiện làm trong nước còn mỏng. Cùng ngày, số liệu bán hàng tháng 10 của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cho thấy thị trường chững lại sau nhiều tháng tăng. Bài này tóm tắt các con số chính và nói rõ chúng có ý nghĩa gì với các xưởng đóng thùng xe, làm linh kiện và xe chuyên dùng.

Thùng xe tải đang lắp vách nhôm tấm và sàn nhôm chống trượt tại xưởng cơ khí ô tô

Thùng, sàn và vách xe tải là phần nội địa hoá cao, nơi nhôm tấm thay thép để giảm trọng lượng — Ảnh minh họa do AI tạo

Sản lượng lắp ráp tăng, nhập linh kiện tăng nhanh hơn

Theo Cục Thống kê được Báo Xây dựng dẫn lại, 10 tháng năm 2026 cả nước sản xuất, lắp ráp hơn 468.000 ô tô, tăng 25,1% so với cùng kỳ. Cũng theo bài này, số liệu Cục Hải quan cho thấy 9 tháng đầu năm Việt Nam nhập khẩu linh kiện, phụ tùng ô tô trị giá 5,66 tỷ USD, cao hơn cùng kỳ 37,6%; bốn thị trường cung cấp lớn là Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Thái Lan. Nói cách khác, nhà máy chạy nhiều hơn nhưng phần lớn chi tiết giá trị cao vẫn mua từ nước ngoài.

Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách Công Thương (VIOIT) ước tỷ lệ nội địa hoá của xe dưới 9 chỗ chỉ khoảng 12–20%, nhiều mẫu phổ biến 7–15%. Với xe tải và xe khách, tỷ lệ này khoảng 40–45%; xe chuyên dụng khoảng 50–70%. Doanh nghiệp Việt hiện làm được khoảng 300 loại linh kiện như ghế, dây điện, kính, lốp, nhựa kỹ thuật; động cơ, hộp số, điều khiển điện tử, cảm biến vẫn nhập. Chi phí sản xuất trong nước được cho là cao hơn khu vực khoảng 10–20%.

Một điểm đáng chú ý: bài báo nêu một doanh nghiệp trong nước đang cung cấp linh kiện nhôm cho ô tô và xe máy điện VinFast, và Vingroup cam kết chia sẻ trước với nhà cung cấp nội địa dự báo sản lượng trong khoảng 12–24 tháng. Đây là tín hiệu nhu cầu linh kiện kim loại, trong đó có nhôm, sẽ còn tăng.

Tháng 10 chững lại, nhưng cả năm vẫn tăng

Theo VAMA, doanh số toàn thị trường của các đơn vị báo cáo tháng 10/2026 đạt 28.957 xe, giảm 17% so với tháng 9 và giảm 24% so với tháng 10/2025. Trong đó xe lắp ráp trong nước 12.753 chiếc, xe nhập khẩu nguyên chiếc 16.204 chiếc. Luỹ kế 10 tháng đạt 310.986 xe. VinFast, hãng không báo cáo qua VAMA, bàn giao 22.896 ô tô điện trong tháng 10 và vượt 200.000 xe sau 10 tháng.

Cần lưu ý hai nguồn số liệu không cùng phạm vi: VAMA ghi xe lắp ráp trong nước của khối báo cáo 10 tháng giảm 2%, trong khi Cục Thống kê ghi sản lượng lắp ráp cả nước tăng 25,1%. Chênh lệch chủ yếu vì số liệu VAMA không gồm VinFast và Hyundai Thành Công. Ngoài ra, phần chia theo loại xe (du lịch, thương mại, chuyên dụng) trên một số báo cộng lại không khớp với tổng 28.957 xe, nên bài này không dùng các con số đó. Riêng nhóm xe thương mại (gồm xe tải) được các báo đưa tin là giảm mạnh hơn mức chung trong tháng 10.

Điều này có nghĩa gì với xưởng cơ khí ô tô

Phần nội địa hoá cao nhất nằm ở xe tải, xe khách và xe chuyên dụng, tức là thùng xe, sàn xe, vách, cửa, hộp đồ và các chi tiết kết cấu. Đây là phần việc của xưởng cơ khí ô tô trong nước và cũng là nơi nhôm tấm thay thép để giảm trọng lượng, chống gỉ.

Vách và cửa thùng kín, thùng đông lạnh: thường dùng nhôm tấm 5052 vì bền ăn mòn và cứng hơn dòng nhôm thuần; độ dày phổ biến 1,5–3 mm, xem thêm nhôm tấm 2mm.

Sàn thùng, bậc lên xuống: dùng nhôm chống trượt để chống trơn khi bốc xếp hàng.

Tấm ốp trong, chi tiết dập nông: nhôm 1050 hoặc 3003 dễ uốn, dễ dập, giá mềm hơn 5052.

Tháng 10 chững lại là lúc nên rà lại định mức vật tư cho đơn hàng quý I/2027: xác định mác, độ dày, khổ tấm cho từng chi tiết để đặt hàng một lần, tránh mua lẻ nhiều mác khi thị trường tăng trở lại. Lỗi hay gặp là dùng nhôm 1050 cho vách chịu lực vì giá rẻ, sau một thời gian tấm bị móp, phải thay. Giá nguyên liệu tham khảo theo tuần có tại bảng giá nhôm tấm cập nhật hằng tuần.