Tại tỉnh Thanh Hóa, Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đi qua 19 xã, phường với tổng chiều dài khoảng 95,33km. Dự án có 1 nhà ga và 3 trạm bảo dưỡng. Phạm vi giải phóng mặt bằng (GPMB) ảnh hưởng đến hơn 2.100 hộ dân và nhiều công trình hạ tầng. Để phục vụ dự án, các địa phương đã nhanh chóng triển khai thực hiện công tác GPMB.

Tại xã Hoằng Giang, dự án có chiều dài 2,4km, bố trí 1 trạm bảo dưỡng. Tổng diện tích bị ảnh hưởng khoảng 29,81ha, trong đó có 2,35ha đất ở, 22,845ha đất nông nghiệp, 1,68ha đất nghĩa trang, 0,445ha đất giáo dục, 0,79ha đất giao thông, 1,69ha đất sông ngòi, mặt nước. Dự án ảnh hưởng đến 522 hộ dân, trong đó 103 hộ liên quan đến đất ở và 419 hộ liên quan đến đất nông nghiệp, cùng nhiều công trình như trường học, nghĩa trang và khu tâm linh.

Hiện trạng và thách thức

Do diện tích đất ở lớn, ảnh hưởng đến trường học và khoảng 2.300 ngôi mộ tại nghĩa trang nhân dân, công tác GPMB được xác định rất phức tạp. Xã Hoằng Giang đã thành lập Ban chỉ đạo GPMB do Bí thư Đảng ủy xã trực tiếp điều phối, cùng Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Các hoạt động tuyên truyền, vận động, và rà soát, thống kê được thực hiện bài bản, tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.

Công tác GPMB và tái định cư

UBND xã Hoằng Giang đã cắm mốc sơ bộ để xác định ranh giới, tổ chức hội nghị công khai thông tin về dự án và chính sách bồi thường, tái định cư. Đa số hộ dân đồng thuận với việc di dời và bàn giao đất để phục vụ dự án. Ông Lê Ngọc Chinh, một hộ dân bị ảnh hưởng, chia sẻ rằng gia đình sẵn sàng di dời, nhưng mong muốn các khu tái định cư được đầu tư đồng bộ và có phương án hỗ trợ sinh kế.

Xã Hoằng Giang đã chọn 2 vị trí tái định cư tại thôn Nhân Hòa, với tổng diện tích 8,01ha. Các vị trí này liền kề, thuận lợi cho đời sống sinh hoạt và sản xuất sau khi chuyển đổi nơi ở.

Định hướng và tiến độ thực hiện

Tại phường Đông Tiến, dự án đi qua 3km, ảnh hưởng đến 17,56ha, trong đó có 4,7ha đất thổ cư và 12,86ha đất nông nghiệp. UBND phường đã tổ chức lấy ý kiến người dân và đề xuất 3 vị trí tái định cư. Hiện 2 vị trí đã được chấp thuận, 1 vị trí đang chờ phê duyệt. Ngoài ra, nhiều hộ dân đề xuất được bồi thường bằng đất ở tại khu tái định cư, để đảm bảo quyền lợi và ổn định cuộc sống.

Công tác GPMB được cam kết hoàn thành trong quý I/2027, với mục tiêu cơ bản bàn giao mặt bằng cho nhà thầu trước tháng 12/2026. Đây là dự án có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và rút ngắn khoảng cách vùng miền.