Hành lang Tây Bắc: Con bài thương lượng chiến lược của Canada trước thuế quan Mục 232

Ngày 13 tháng 10 năm 2025 – Trong bối cảnh căng thẳng thương mại gia tăng giữa Canada và Hoa Kỳ, đặc biệt là liên quan đến việc tái áp đặt thuế quan Mục 232 đối với thép và nhôm của Canada, một yếu tố địa chính trị mới đang nổi lên như một con bài thương lượng tiềm năng: quyền kiểm soát và tiếp cận Hành lang Tây Bắc. Tuyến đường biển chiến lược này, vốn đang trở nên dễ tiếp cận hơn nhờ biến đổi khí hậu, có thể định hình lại đáng kể các cuộc đàm phán thương mại song phương, mang lại cho Canada một đòn bẩy đáng kể trong việc tìm kiếm sự miễn giảm thuế quan.

Bối cảnh căng thẳng thương mại: Thuế quan Mục 232 và ngành thép/nhôm Canada

Thuế quan Mục 232, được áp dụng theo Đạo luật Mở rộng Thương mại Hoa Kỳ năm 1962, cho phép Tổng thống áp đặt thuế quan đối với hàng nhập khẩu nếu chúng được coi là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia. Sau một thời gian miễn trừ, chính quyền Hoa Kỳ đã tái áp đặt các mức thuế này vào đầu năm 2025, áp đặt mức thuế 50% đối với thép và nhôm nhập khẩu từ Canada. Quyết định này đã gây ra một làn sóng phản đối mạnh mẽ từ Ottawa và gây ra những tác động nghiêm trọng đến ngành công nghiệp kim loại của Canada.

Việc áp thuế 50% đã khiến nhiều nhà sản xuất thép và nhôm Canada gần như bị loại khỏi thị trường Hoa Kỳ, thị trường xuất khẩu quan trọng nhất của họ. Điều này không chỉ làm giảm đáng kể giá thép Canada mà còn gây ra sự gián đoạn chuỗi cung ứng và tăng chi phí cho các ngành công nghiệp hạ nguồn ở cả hai quốc gia. Mặc dù được biện minh bằng lý do an ninh quốc gia, nhiều nhà phân tích coi đây là một biện pháp bảo hộ nhằm thúc đẩy sản xuất trong nước của Hoa Kỳ. Các doanh nghiệp Canada, từ các nhà máy thép lớn đến các nhà cung cấp nhôm tấm và nhôm cuộn, đang phải đối mặt với những thách thức lớn trong việc duy trì khả năng cạnh tranh và tiếp cận thị trường.

Hành lang Tây Bắc: Một tuyến đường chiến lược đang nổi lên

Hành lang Tây Bắc là một mạng lưới các tuyến đường biển đi qua Quần đảo Bắc Cực của Canada, nối Đại Tây Dương và Thái Bình Dương. Trong lịch sử, tuyến đường này bị băng bao phủ gần như quanh năm, khiến việc đi lại trở nên bất khả thi. Tuy nhiên, do biến đổi khí hậu, băng tan đã làm tăng đáng kể khả năng tiếp cận của Hành lang Tây Bắc, biến nó thành một tuyến đường vận chuyển tiềm năng đầy hấp dẫn. Tuyến đường này được ước tính ngắn hơn khoảng 7.000 km so với tuyến đường qua Kênh đào Panama, mang lại lợi ích đáng kể về thời gian và chi phí cho vận tải biển quốc tế.

Tuy nhiên, tình trạng pháp lý của Hành lang Tây Bắc là một vấn đề gây tranh cãi gay gắt. Canada khẳng định đây là vùng nội thủy của mình, trao cho Ottawa quyền chủ quyền hoàn toàn để điều tiết và kiểm soát hoạt động vận chuyển, bao gồm cả các vấn đề bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên. Ngược lại, Hoa Kỳ coi đây là một eo biển quốc tế, cho phép tàu thuyền đi lại tự do mà không cần sự đồng ý của Canada, theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Sự bất đồng này là nền tảng cho căng thẳng địa chính trị xung quanh tuyến đường này.

Con bài thương lượng của Canada: Tiếp cận Hành lang Tây Bắc đổi lấy miễn giảm thuế

Bài viết trên Steel Market Update gợi ý rằng Hoa Kỳ có thể coi việc tiếp cận tự do hơn hoặc sự kiểm soát của Canada đối với Hành lang Tây Bắc là một con bài thương lượng có giá trị trong các cuộc đàm phán thương mại. Canada có thể tận dụng yêu sách chủ quyền của mình để đề xuất các nhượng bộ về quyền tiếp cận Hành lang Tây Bắc, đổi lấy việc giảm hoặc loại bỏ các mức thuế Mục 232 đối với thép và nhôm của mình. Đây sẽ là một động thái chiến lược, liên kết một vấn đề địa chính trị quan trọng với một tranh chấp thương mại kinh tế.

Đối với Hoa Kỳ, việc có được quyền tiếp cận dễ dàng hơn tới một tuyến đường biển chiến lược mới có thể mang lại lợi ích kinh tế và quân sự đáng kể, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị toàn cầu ngày càng gay gắt. Đối với Canada, việc giảm bớt gánh nặng thuế quan sẽ là một cứu cánh cho ngành công nghiệp kim loại đang gặp khó khăn, giúp các nhà sản xuất Canada lấy lại chỗ đứng trên thị trường Hoa Kỳ.

Tác động và triển vọng đối với quan hệ thương mại Canada-Mỹ

Nếu Canada thực sự sử dụng Hành lang Tây Bắc làm con bài thương lượng, điều này sẽ đánh dấu một sự thay đổi đáng kể trong động lực của quan hệ thương mại Canada-Mỹ. Nó sẽ nâng tầm các cuộc đàm phán từ chỉ là các vấn đề kinh tế đơn thuần lên một cấp độ địa chính trị phức tạp hơn. Các cuộc thảo luận có thể mở rộng ra ngoài thép và nhôm, bao gồm các lĩnh vực khác như khoáng sản quan trọng, năng lượng và các điều khoản của Hiệp định USMCA.

Tuy nhiên, việc liên kết hai vấn đề phức tạp như vậy cũng tiềm ẩn nhiều thách thức. Cả hai quốc gia sẽ cần phải cân nhắc cẩn thận các lợi ích và rủi ro. Đối với Canada, việc nhượng bộ về chủ quyền ở Bắc Cực có thể vấp phải sự phản đối trong nước. Đối với Hoa Kỳ, việc chấp nhận một thỏa thuận như vậy có thể tạo ra tiền lệ cho các cuộc đàm phán thương mại trong tương lai. Dù vậy, khả năng này cho thấy sự phức tạp và đa chiều của các mối quan hệ quốc tế hiện đại, nơi các vấn đề kinh tế, địa chính trị và môi trường ngày càng đan xen.

Nguồn tham khảo:

• Steel Market Update. (2025, 12 tháng 10).