Sắc Lệnh Miễn Thuế Quan Của Trump: Định Hình Lại Chính Sách Thương Mại và Chuỗi Cung Ứng Toàn Cầu

Washington D.C.,  – Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp vào ngày 05 tháng 09 năm 2025, miễn thuế quan cho hơn 45 danh mục nhập khẩu, bao gồm các kim loại chiến lược như niken và vàng, cùng với các hợp chất dược phẩm và hóa chất. Quyết định này, có hiệu lực từ 12:01 sáng EDT ngày 08 tháng 09 năm 2025, đánh dấu một sự thay đổi chiến lược trong chính sách thương mại của Mỹ, chuyển từ áp đặt thuế quan rộng rãi sang một cách tiếp cận có điều kiện, nhằm khuyến khích các đối tác thương mại tham gia vào các thỏa thuận song phương có đi có lại.

Bối Cảnh Chính Sách và Mục Tiêu Chiến Lược

Trong nhiệm kỳ trước, chính quyền Trump đã áp dụng một loạt các mức thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu, đặc biệt là thép và nhôm, với lý do bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước và an ninh quốc gia (theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962). Tuy nhiên, chính sách này cũng gây ra những tranh cãi và tác động đến chi phí đầu vào cho các nhà sản xuất Mỹ.

Sắc lệnh mới cho thấy một sự điều chỉnh tinh tế trong chiến lược thương mại của Tổng thống Trump. Thay vì chỉ đơn thuần áp đặt thuế, chính quyền hiện đang sử dụng các miễn trừ thuế quan như một công cụ đòn bẩy để thúc đẩy các đối tác thương mại ký kết các thỏa thuận khung, trong đó các đối tác phải đưa ra các cam kết tương hỗ về thuế quan và an ninh. Mục tiêu kép là giảm thâm hụt thương mại của Mỹ và tối đa hóa sức mạnh đàm phán, đồng thời giảm gánh nặng chi phí cho các ngành công nghiệp Mỹ phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu thiết yếu.

Các Danh Mục Miễn Thuế Quan Trọng Yếu

Sắc lệnh này tập trung vào các sản phẩm công nghiệp mà Hoa Kỳ không thể sản xuất đủ trong nước, đảm bảo rằng các ngành công nghiệp quan trọng của Mỹ không bị ảnh hưởng bởi sự thiếu hụt nguồn cung hoặc chi phí tăng cao. Các danh mục chính bao gồm:

• Kim loại:
• Niken: Một kim loại quan trọng được sử dụng rộng rãi trong sản xuất thép không gỉ, hợp kim hiệu suất cao và đặc biệt là pin xe điện. Việc miễn thuế niken sẽ giúp giảm chi phí cho ngành công nghiệp ô tô và năng lượng sạch của Mỹ.
• Vàng: Dưới dạng bột, lá và thỏi, vàng không chỉ là một tài sản trú ẩn an toàn mà còn là nguyên liệu quan trọng trong ngành điện tử, y tế và công nghệ cao. Ví dụ, Thụy Sĩ, một nhà nhập khẩu vàng lớn, hiện đang phải đối mặt với mức thuế lên tới 39% có thể được dỡ bỏ nếu đạt được thỏa thuận tương hỗ.
• Dược phẩm: Các hợp chất dược phẩm như lidocaine và thuốc thử cho xét nghiệm y tế, vốn là những thành phần thiết yếu cho ngành y tế và chăm sóc sức khỏe.
• Hóa chất: Nhiều loại hóa chất công nghiệp quan trọng.
• Vật liệu công nghệ cao: Graphite, nam châm neodymium (quan trọng cho động cơ điện và thiết bị điện tử) và bóng đèn LED.

Việc miễn thuế cho các mặt hàng này cho thấy sự nhận thức về tầm quan trọng của chúng đối với chuỗi cung ứng và khả năng cạnh tranh của các ngành công nghiệp Mỹ. Nó cũng phản ánh một nỗ lực nhằm cân bằng giữa chính sách bảo hộ và nhu cầu thực tế của nền kinh tế.

Cơ Chế "Đối Tác Đồng Thuận" và Tác Động Đến Thương Mại Toàn Cầu

Điểm mấu chốt của sắc lệnh là yêu cầu các quốc gia phải đạt được các thỏa thuận khung với Hoa Kỳ, trong đó họ cam kết các điều khoản tương hỗ về thuế quan và an ninh. Phạm vi và giá trị kinh tế của các cam kết này, cùng với lợi ích quốc gia của Mỹ, sẽ quyết định việc áp dụng các mức giảm thuế quan.

Chính sách này không chỉ áp dụng cho các đối tác mới mà còn điều chỉnh các mức thuế quan của Mỹ để phù hợp với các nghĩa vụ theo các thỏa thuận hiện có với các đồng minh như Nhật Bản và Liên minh Châu Âu. Nó cũng cung cấp các ngoại lệ cho một số sản phẩm nông nghiệp, máy bay và phụ tùng, và dược phẩm không có bằng sáng chế mà không yêu cầu các hành động hành pháp mới.

Tác động đối với các ngành công nghiệp và chuỗi cung ứng:

• Giảm chi phí đầu vào: Các ngành công nghiệp Mỹ sử dụng các vật liệu và sản phẩm được miễn thuế sẽ thấy chi phí đầu vào giảm, giúp tăng cường khả năng cạnh tranh và lợi nhuận.
• Ổn định chuỗi cung ứng: Bằng cách miễn thuế cho các nguyên liệu thiết yếu không đủ sản xuất trong nước, sắc lệnh giúp ổn định chuỗi cung ứng cho dược phẩm, hóa chất và vật liệu công nghệ cao. Khung thỏa thuận tương hỗ khuyến khích các mối quan hệ thương mại dễ đoán hơn và có thể giảm thiểu sự gián đoạn do biến động thuế quan.
• Khuyến khích hợp tác: Sắc lệnh này khuyến khích các đối tác thương mại tham gia vào các thỏa thuận chính thức với Mỹ, tạo ra một môi trường thương mại ổn định hơn và có lợi cho cả hai bên. Điều này cũng có thể thúc đẩy sự phát triển và ứng dụng của các vật liệu tiên tiến khác, chẳng hạn như vật liệu aluminum (nhôm): Vật liệu cho công nghiệp hiện đại và tương lai, trong các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tác động đối với chính sách thương mại:

• Chuyển dịch chiến lược: Chính sách này báo hiệu một sự chuyển dịch tinh tế từ thuế quan tổng thể sang các miễn trừ có điều kiện, thưởng cho các quốc gia sẵn sàng hợp tác với Mỹ về các cam kết thương mại và an ninh rộng lớn hơn. Nó phản ánh một cách tiếp cận kết hợp, cân bằng giữa chủ nghĩa bảo hộ và hợp tác chiến lược, có khả năng thiết lập các tiêu chuẩn mới cho các cuộc đàm phán thương mại song phương.
• Công cụ ngoại giao: Sắc lệnh này là một nỗ lực nhằm kết hợp ngoại giao thuế quan với chính sách an ninh quốc gia theo Điều 232, gây áp lực lên các đối tác thương mại trong khi đưa ra các ưu đãi kinh tế để phù hợp với lợi ích của Mỹ.

Triển Vọng và Thách Thức

Sắc lệnh miễn thuế quan của Tổng thống Trump có tiềm năng định hình lại đáng kể các mối quan hệ thương mại quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, thành công của nó sẽ phụ thuộc vào khả năng của chính quyền Mỹ trong việc đàm phán các thỏa thuận tương hỗ hiệu quả với các đối tác thương mại. Các quốc gia có thể sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích kinh tế từ việc miễn thuế và các cam kết chính sách mà họ phải đưa ra.

Đối với các nhà đầu tư và nhà quản lý, việc theo dõi sát sao các diễn biến trong chính sách thương mại của Mỹ và các cuộc đàm phán song phương sẽ là rất quan trọng. Sự thay đổi này có thể tạo ra cả cơ hội và thách thức mới cho các doanh nghiệp hoạt động trong các ngành bị ảnh hưởng, đòi hỏi sự linh hoạt và khả năng thích ứng cao.

Nguồn tham khảo:

• Financial Express – “Trump’s tariff pivot: Signs order to exempt over 45 import categories from gold, nickel, pharma; see what’s covered” (07/09/2025)
• The Federal – “Trump signs executive order granting tariff exemptions on metals, pharmaceuticals, and chemicals for US trade partners with reciprocal...” (06/09/2025)
• Times of India – “US tariffs: Trump signs order granting exemptions; zero duties begin Monday for aligned partners” (07/09/2025)
• Nation Thailand – “Trump orders tariff exemptions for trade partners effective Sept 8” (06/09/2025)
• Baker Institute – “The Trump Tariff Ruling, the De Minimis Exemption, and an...” (04/09/2025)